Flanders Synergy let's work together
WIFI 2020 - workplace innovation in the food industry
WIFI 2020 - workplace innovation in the food industry

WIFI 2020 - workplace innovation in the food industry

De voedingssector is als gevolg van groeiende export en permanente product- en procesinnovaties de grootste industriële werkgever van ons land geworden, met kansen voor zowel hoger geschoolden, technici, als lager geschoolden. Die succesvolle focus op innovatie, automatisatie en export impliceert ook dat (groeiende) voedingsbedrijven met bijzonder uitdagende prestatie-eisen worden geconfronteerd. Kwaliteitseisen laten geen toleranties toe: enkel 100% veilig is goed genoeg. Op vlak van kosten zijn de marges vaak laag, dus ook het productieproces staat onder druk om een hoge productiviteit te realiseren. Snel kunnen inspelen op een wispelturige markt, seizoenschommelingen of commerciële campagnes is dan ook een must. Bovendien is de voedingsindustrie - sterker nog dan enig andere sector - afhankelijk van de kwaliteit van de grondstoffen.

Om aan deze eisen te kunnen blijven voldoen, moeten voedingsbedrijven veel flexibiliteit aan de dag leggen. Het is een uitdaging op zich om dit alles te combineren: én flexibiliteit, én kwaliteit, én een efficiënte productie, én vernieuwing, én ondertussen ook: het werkbaar houden voor en met de medewerkers. Innovatie op vlak van arbeidsorganisatie is in dat opzicht een essentiële sleutel om bedrijven wendbaarder te maken en hun groei-ambities te ondersteunen. In de Vlaamse voedingssector zijn er op dit moment echter bitter weinig voorbeelden van goede praktijken met betrekking tot beter teamwerk en meer gestroomlijnde organisatiestructuren. Hierdoor blijft het ook moeilijk om bedrijfsleiders te overtuigen van het nut en het rendement (de ‘business case’) van een innovatieve arbeidsorganisatie.

Om die reden hebben Flanders Synergy, Flanders’ FOOD en Alimento de krachten gebundeld in een vierjarig onderzoeksproject WIFI 2020 (2017-2020). Hierbij gaan we met acht voedingsbedrijven aan de slag. Zij zullen dienen als onderzoeks- en testomgeving van oplossingen voor vaak voorkomende organisatievraagstukken in de voedingssector. Typische vraagstukken die voorkomen zijn bijvoorbeeld het tekort aan technische profielen, kortcyclisch werk, seizoensgebonden volumeschommelingen, ploegenarbeid, opnieuw instellen van machines, zeer strikte kwaliteitseisen en audits door klanten, etc.

De acht bedrijven zullen worden ondersteund en begeleid in het maken van doordachte keuzes in de manier waarop taken gedefinieerd en verdeeld zijn, en in de invulling van rollen en beslissingsbevoegdheden binnen en tussen afdelingen. Op die manier kan er meer worden ingezet op het probleemoplossend en lerend vermogen in de hele organisatie. Om ervoor te zorgen dat deze arbeidsorganisatorische keuzes zo objectief mogelijk gebeuren, willen we ons in dit project baseren op een degelijke diagnose - en dit zowel op vlak van productieverstoringen als wat werkbaarheid betreft.

 

Business case analyse

Tot op heden werd door Flanders Synergy een analysemethodiek gebruikt waarbij onderzoekers in organisaties kijken waarin geïnvesteerd werd op vlak van teamwerk in het recente verleden, om vervolgens ook na te gaan of deze investeringen voor de afgelopen jaren correleerden met verbeteringen in teamwerk. Deze analyses hebben een bevestigende, maar weinig voorspellende waarde. Het wordt wel duidelijk dat teamwerk tot betere bedrijfsprestaties leidt, maar hoe en welke verstoringen dankzij de teams uit de wereld zijn geholpen blijft in dergelijke analyse onder de waterlijn.

In dit project willen we deze business case analyse-methodiek doorontwikkelen zodat die specifiek aangepast is om verstoringen in een voedingscontext op het spoor te komen om nadien te kijken hoe we met het team de verstoringen kunnen oplossen/voorkomen. Daarmee willen we ook een voorspellende waarde toevoegen aan de methodiek. We starten met de prestaties van de productielijnen op een evidence-based en onderbouwde manier in kaart te brengen en te analyseren. Dit moet ons uiteindelijk toelaten om de business-impact van arbeidsorganisatorische verbeteringen te meten en zo ook andere bedrijven te overtuigen.

 

Werkbaarheidsanalyse

In de praktijk is er in de voedingsindustrie op vlak van arbeidsinhoud grofweg een tweedeling merkbaar tussen de jobs van (hoger) geschoolde medewerkers (middenkader, uitvoerende bedienden, technici, etc.) en on-/kortgeschoolde medewerkers. Aan de ene kant blijken leidinggevenden en experten (kwaliteit, techniek, HR, etc.) vaak een hoge werkdruk te ondervinden: ze moeten dag in dag uit de planning zien rond te krijgen en problemen op de werkvloer trachten op te lossen. Arbeiders met uitvoerende jobs (productie, verpakking, logistiek, etc.) ondervinden werkbaarheidsproblemen van een andere aard: hun job omvat veelal routinematige manuele en/of controlearbeid met erg beperkte autonomie en hoge fysieke/cognitieve belasting.

Binnen dit project willen we onze bestaande werkbaarheidsmeting doorontwikkelen en vertalen naar de context van de voedingsindustrie. Hierbij zal onder meer rekening worden gehouden met de culturele diversiteit en de mogelijke taalbarrière onder werknemers in de sector. Een van de doelstellingen is dan ook om de bestaande vragenlijst te verkorten en vereenvoudigen. In elk van de acht testcases zal via een schriftelijke werknemersbevraging een nul- en eindmeting gebeuren, om op die manier de effecten van arbeidsorganisatorische vernieuwingen op vlak van kwaliteit van de arbeid na te gaan.

 

Innovatielabs

Naast de begeleiding van de acht bedrijven en het verfijnen van de business case en werkbaarheidsanalysemethodiek, willen we onze inzichten en aanpak ook zoveel mogelijk ingang doen vinden in andere voedingsbedrijven. Om die reden zal er jaarlijks een ‘innovatielab’ worden georganiseerd. Het gaat om een praktijkgerichte opleiding, waarbij een aantal sleutelpersonen (bedrijfsleiders, productie- en HR-managers) uit een vijftal voedingsbedrijven een integraal beeld krijgen van hun arbeidsorganisatie en een actieplan opstellen. Het eerste innovatielab start in juni en bestaat uit vier sessies (16 juni, 29 september, 26 oktober, 24 november), telkens ‘ten huize van’ een productiebedrijf. Schrijf je nu in! 

 

Reeds zes voedingsbedrijven meldden zich aan voor WIFI 2020. Heb je interesse om deel te nemen, of wil je meer weten over de innovatielabs? Stuur dan een mailtje naar lieven.eeckelaert@flanderssynergy.be.